رابطه میان وکیل و موکل بر پایه اعتماد، امانتداری و رعایت تعهدات حرفهای شکل میگیرد. هرگاه وکیل از وظایف قانونی و حرفهای خود تخطی کند یا حقوق موکل را نادیده بگیرد، امکان طرح شکایت انتظامی و در برخی موارد کیفری علیه او وجود خواهد داشت. برخی از مهمترین موارد قابل شکایت عبارتند از:
۱- کوتاهی در انجام وظایف حرفهای و پیگیری پرونده
اگر وکیل بدون عذر موجه از انجام اقدامات ضروری برای پرونده خودداری کند، مهلتهای قانونی را از دست بدهد یا در جلسات رسیدگی حاضر نشود، ممکن است به دلیل قصور یا اهمال مورد شکایت قرار گیرد.
۲- دریافت مبالغ خارج از توافق یا قرارداد
مطالبه یا دریافت وجهی که در قرارداد وکالت پیشبینی نشده باشد، میتواند تخلف انتظامی محسوب شود. همچنین دریافت پول بدون ارائه رسید یا توافق رسمی نیز قابل پیگیری است.
۳- افشای اطلاعات محرمانه موکل
یکی از مهمترین وظایف وکیل، حفظ اسرار و اطلاعاتی است که در جریان وکالت به دست میآورد. انتشار یا انتقال این اطلاعات به دیگران میتواند موجب مسولیت انتظامی و حتی کیفری وکیل شود.
۴- تبانی یا همکاری نامشروع با طرف مقابل
چنانچه وکیل به هر شکل با طرف مقابل دعوا ارتباطی برقرار کند که به زیان موکل تمام شود، این رفتار میتواند نقض آشکار تعهدات حرفهای و لطمه به حقوق موکل تلقی شود.
۵- استفاده از اختیارات وکالت برخلاف خواست یا منافع موکل
هرگونه بهرهبرداری از وکالتنامه برای اهداف شخصی یا اقدام خارج از حدود اختیاراتی که موکل تعیین کرده است، از مواردی است که قابلیت شکایت و پیگیری دارد.
۶- پذیرش وکالت در شرایط تعارض منافع
وکیل حق ندارد به طور مستقیم یا غیرمستقیم از دو طرف یک اختلاف یا دعوا وکالت کند. چنین وضعیتی با اصول حرفهای وکالت ناسازگار است و میتواند موجب تعقیب انتظامی شود.
۷- خودداری از ارائه نسخه وکالتنامه به موکل
موکل باید به نسخهای از وکالتنامه و اسناد مربوط به قرارداد وکالت دسترسی داشته باشد. امتناع از تحویل این مدارک میتواند نشانه نقض تعهدات حرفهای و زمینهساز شکایت از وکیل باشد.