قانونا در چه مواردی میتوان شهروندان را ممنوع الخروج کرد؟ کدام ارگانها و به چه دلایلی میتوانند یک شخص را ممنوع الخروج کنند؟
۱- ممنوعالخروجی به عنوان یک قرار نظارت قضائی: در قانون آیین دادرسی کیفری پیشبینی شده است و بر این اساس بازپرس پرونده میتواند متهم را ممنوعالخروج کند. مدت این ممنوعیت شش ماه بوده و قابل تمدید است. قرار ممنوعالخروجی باید مستدل باشد. یعنی بازپرس اشاره کند که به چه دلیل متهم را ممنوعالخروج کرده است.
۲- ممنوعالخروجی در صورت تعلیق تعقیب: در قانون آیین دادرسی کیفری پیشبینی شده است که اگر تعقیب متهم تعلیق شد دادستان میتواند متهم را در دوران تعلیق، ممنوعالخروج کند. مدت این ممنوعیت حداکثر شش ماه است و قابل تمدید نیست.
۳- ممنوعالخروجی به عنوان مجازات تکمیلی: بر اساس قانون مجازات اسلامی دادگاه میتواند فردی را که به حد یا قصاص یا مجازات درجه شش و بیشتر محکوم کرده، به منع خروج از کشور نیز محکوم کند. مدت این ممنوعیت حداکثر دو سال است.
۴- ممنوعالخروجی به دلیل سوء شهرت در خارج از کشور: در قانون گذرنامه پیشبینی شده است که به کسانی که در خارج از ایران به سبب تکدی یا ولگردی یا ارتکاب سرقت و کلاهبرداری یا به هر عنوان دیگر دارای سوء شهرت باشند، گذرنامه داده نمیشود.
۵- ممنوعالخروجی به دلیل بدهی مالیاتی: بر اساس قانون گذرنامه، دولت میتواند از صدور گذرنامه و خروج از کشور نسبت به بدهکاران مالیاتی و اجرای دادگستری و ثبت اسناد و متخلفان از تعهدات ارزی جلوگیری کند.
۶- ممنوعالخروجی به دلیل تعارض با مصالح حکومت: بر اساس قانون گذرنامه اگر مسافرت افرادی به خارج از کشور به تشخیص مقامات قضایی برخلاف مصالح نظام باشد از صدور گذرنامه برای این افراد خودداری میشود.
۷- ممنوعالخروجکردن زن توسط شوهر: در قانون گذرنامه پیشبینی شده که زنان متاهل برای اخذ گذرنامه باید از شوهر خود اجازه داشته باشند. اگر زن قبلا گذرنامه دریافت کرده باشد، شوهر میتواند او را ممنوعالخروج کند. اما اگر زن وکالت بلاعزل در اخذ گذرنامه داشته باشد، شوهر نمیتواند مانع اخذگذرنامه شود.