استفاده از کودکان در مقاصد نظامی یا بهکارگرفتن افراد زیر ۱۸ سال در نیروهای سپاه و بسیج تا حدودی برخاسته از قوانین کنونی حاکم بر ایران است.
تصویب مقرراتی همچون قانون تشکیل و توسعه بسیج دانش آموزی، مصوب ۱۳۷۵، برای تسهیل ورود کودکان به سپاه و بسیج، باعث شده است نظامیان سپاهی به فکر جذب کودکان در سپاه پاسداران بیفتند. این نیروها از راههای مختلف از جمله احداث پایگاههای بسیج در مدارس و محلهها کودکان را وارد سازمان خود میکنند.
از طرف دیگر مقررات بسیاری در حقوق ایران امتیازات خاصی به اعضای سپاه و بسیج اعطا کرده است. ماده ۱۹۶ قانون برنامه پنجم توسعه از جمله این مقررات است.
این امتیازات که شامل کمکهای مالی، اولویت در استخدام ادارات دولتی، کسر یا معافیت از خدمت سربازی و … است، موجب تمایل هرچند ظاهری یا هیجانی نوجوانان و جوانان به حضور در نهادهای مسلح سپاه و بسیج میشود؛ نهادهایی که در برنامههای خود برای افراد زیر ۱۸ سال، فعالیتهای مسلحانه را گنجاندهاند.
همچنین طبق ماده ۶۴ قانون مقررات استخدامی سپاه، وزارت آموزش و پرورش موظف است با همکاری سپاه دورههای آموزش دفاع نظامی و مقاومت محلی را به عنوان دروس اجباری برای محصلین مقاطع مختلف تحصیلی اجرا کند. این در حالی است ماده ۱۹ کنوانسیون حقوق کودک به طور کلی عضویت افراد زیر ۱۸ سال در نهادهای نظامی و شبه نظامی را ممنوع کرده است.
تبلیغ فرهنگ جهاد و شهادت از طرف سپاه و بسیج و رسانههای حکومتی در جامعه و پیشبرد پروژههایی همچون راهیان نور از موارد دیگری است که از طرفی به نوعی خشونت علیه کودکان محسوب میشود و از طرف دیگر کودکان را به خشونتگرایی ترغیب میکند.
اعزام افراد زیر ۱۸ سال به جنگ ایران و عراق که موجب کشتهشدن، اسیرشدن، معلول و ناپدیدشدن بسیاری از کودکان شد، نمونهای از اعمال خشونت علیه کودکان در ایران محسوب میشود. همچنین شرکتدادن دانشآموزان بسیجی در سرکوب اعتراضات مردمی یا ایستهای بازرسی، مثالی روشن از ترویج و نهادینهردن خشونت بین افراد کم سن و سال است.