۱. هر انتقادی توهین نیست
تاکنون بسیاری از فعالان سیاسی و مدنی و کاربران شبکههای اجتماعی به اتهام توهین به رهبری، بنیانگذار جمهوری اسلامی یا سایر مسئولان بازداشت و محاکمه شدهاند.
با این حال، هر سخن تند و انتقادآمیزی لزوماً «توهین» محسوب نمیشود. مطابق قانون استفساریه مربوط به اهانت، توهین و هتک حرمت، توهین عبارت است از الفاظ یا رفتارهایی که عرفاً متضمن فحاشی و هتک حرمت باشد.
بنابراین صرف بهکار بردن تعابیری مانند «مستبد»، «بیکفایت» یا «ناکارآمد» لزوماً مصداق توهین نیست.
۲. انتقاد از مسئولان و انتشار کاریکاتور
انتقاد از عملکرد رئیسجمهور، وزیر، نماینده مجلس، قاضی یا سایر مسئولان، حتی اگر شدید و صریح باشد، تا زمانی که متضمن فحاشی، ناسزا یا عبارات موهن نباشد، اصولاً نباید توهین تلقی شود.
همچنین انتشار کاریکاتور یا تصویر انتقادی نیز بهخودیخود جرم نیست و باید با توجه به محتوای اثر و برداشت عرفی از آن بررسی شود.
۳. سوءنیت در اتهام توهین اهمیت دارد
توهین از جرایم عمدی است و تحقق آن مستلزم وجود سوءنیت است. باید احراز شود که فرد آگاهانه و با قصد بهکار بردن الفاظ یا رفتار موهن، اقدام به بیان یا انتشار آن کرده است.
تشخیص نهایی با دادگاه و با توجه به عرف، محتوای کامل اظهارات و شرایط هر پرونده است.
۴. هر مطلبی در یک حساب، قابل انتساب نیست
در پروندههای مربوط به فضای مجازی، صرف وجود یک مطلب در یک حساب کاربری لزوماً برای انتساب آن به صاحب حساب کافی نیست.
ممکن است افراد دیگری به حساب دسترسی داشته باشند یا حساب هک شده باشد. بنابراین انتساب محتوا میتواند نیازمند ادله فنی و قانونی باشد.
متهم حق دارد انتساب مطلب یا آگاهی خود از انتشار آن را انکار کند و مقام تعقیب باید انتساب رفتار مجرمانه را با ادله کافی و قانونی اثبات کند.