هیچ دادرسی را نمیتوان عادلانه دانست مگر آنکه متهم فرصت واقعی و کافی برای دفاع از خود داشته باشد. حق دفاع به این معناست که فرد بتواند دلایل، توضیحات و مستندات خود را ارائه کند و نسبت به ادعاهای مطرحشده علیه خود پاسخ دهد.
اجرای این اصل مستلزم آن است که متهم از محتوای پرونده، دلایل اتهام و مدارک موجود آگاه باشد و از نخستین مراحل بازداشت و تحقیقات مقدماتی امکان دفاع از خود را پیدا کند. حق دفاع تنها به جلسه دادگاه محدود نیست، بلکه باید در تمام مراحل رسیدگی رعایت شود.
این حق در ماده ۱۴ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، اصل ۳۵ قانون اساسی و مقررات مختلف قانون آیین دادرسی کیفری به رسمیت شناخته شده است. رعایت آن از صدور احکام ناعادلانه جلوگیری میکند و خطر اعترافات اجباری و نقض کرامت انسانی را کاهش میدهد.