بر اساس ماده ۵۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری در ایران، هر گاه محکوم به مجازات (اعم از حبس و غیره) به بیماری جسمی یا روانی مبتلا باشد و اجرای مجازات، سبب تشدید بیماری یا تاخیر در بهبودی شود، اجرای مجازات باید تا زمان بهبودی متوقف شود.
بنا بر این ماده، مرجع تشخیص این موضوع با پزشکی قانونی است و این پزشکی قانونی است که با صدور یک گواهی که با عنوان «گواهی عدم تحمل کیفر» شناخته میشود، شرایط محکوم مبنی بر عدم توانایی تحمل مجازات را تایید میکند.
نکته مهم این است که پزشکی قانونی، تنها به درخواست قاضی اجرای احکام اقدام به بررسی وضعیت جسمانی و روانی محکوم کرده و در نتیجه چنین گواهی صادر میکند. از این رو محکوم یا وکیل او در صورت دارابودن شرایط عدم تحمل کیفر باید درخواست خود برای اقدام در این زمینه را به مرجع قضایی اجرای حکم ارائه دهند.
اگرچه قانونا این مقام قضایی است که باید در نهایت وضعیت محکوم درباره وجود یا عدم وجود شرایط عدم تحمل کیفر احراز کند، اما گواهی پزشکی قانونی شرط لازم برای احراز این شرایط در محکوم است و قضات اجرای احکام نیز در رویه قضایی ملزم به لحاظ کردن این گواهی هستند.